Rob d B

Van de voorzitter

Zomer 2018

Wat een geweldige zomer hebben wij gehad. Alle records werden gebroken. De meeste zomerse dagen per jaar, de hoogste temperatuur ooit gemeten, de droogste zomer sinds 1901, je kunt het niet bedenken of er werd wel een bijzondere prestatie neergelegd die voorlopig niet zal worden overtroffen.

Ik ben zelf dit jaar voor het eerst in eigen land gebleven. Inderdaad, je krijgt de vakantie die je verdient. Lekker fietsen in de wind, lezen op het strand en daarna met je biertje op je eigen terras afwachten wat de pot nu weer schaft.

Wat mij opviel bij de enorme droogte waar ook mijn tuintje ernstig onder leed, was dat de autoriteiten, wie dat ook waren, een plan hadden en dat plan ook consequent uitvoerden. Dijken werden natgehouden om doorbraken te voorkomen, boeren mochten alleen onder voorwaarden hun akkers besproeien, iedereen was voorzichtig met water en nog steeds, aldus diezelfde autoriteiten, hadden wij voor maanden water in voorraad. Dat hebben we te danken aan een fijnmazig stelsel van waterschappen en hoogheemraadschappen, overkoepeld door de Provinciale Waterstaat en  Rijkswaterstaat. Een overtuigend bewijs van twee stellingen die ik graag wat wil uitwerken:

  • Wat honderden jaren goed gewerkt heeft hoeft niet noodzakelijkerwijs totaal anders te worden georganiseerd omdat we in de moderne tijd leven;
  • Zaken die niet getroffen zijn door de privatiseringstendens van de laatste tientallen jaren, kunnen gewoon goed blijven lopen. De ideologie van het marktdenken die zo centraal staat in de wereldeconomie is niet alleenzaligmakend.

Laat ik als illustratie van mijn eerste stelling als voorbeeld het onderwijs nemen. Ikzelf heb na de lagere school de hbs gevolgd. De hogere burgerschool werd ingevoerd bij de Wet op het middelbaar onderwijs van Thorbecke in 1863. De Mammoetwet maakte na honderd jaar een eind aan de hbs, die vervangen werd door enerzijds de havo en anderzijds het atheneum. In de loop van de tijd is bijna jaarlijks gesleuteld aan de schoolprogramma’s van deze nieuwe scholen. Wat vooral opvalt is niet zozeer de inhoud van die programma’s maar de diversiteit ervan of liever gezegd het gebrek aan diversiteit. Ik heb examen gedaan in 1963 en op mijn cijferlijst staan zeventien (17) vakken waaronder Nederlands, Engels, Frans en Duits en bijvoorbeeld ook kosmografie en rechtlijnig tekenen. Mijn vrouw had op de mulo zelfs nog een vak meer. Als ik dat vergelijk met het examen havo dat mijn dochter in 1998  deed dan zie ik zeven vakken. Gelukkig nog wel twee vreemde talen, maar dat was haar eigen keuze. Nou weet ik wel dat een vergelijking tussen het aantal vakken nog niet alles zegt over de kwaliteit van het onderwijs maar het is toch een indicatie. Die oude hbs was zeker niet slechter dan de huidige havo en het atheneum die eruit zijn voortgekomen. In ieder geval leverde het studenten op die hun talen behoorlijk beheersten.

De tweede stelling, waarin vraagtekens worden geplaatst bij de privatisering, kan worden onderbouwd door te verwijzen naar twee grote rampen die zich in de zomer voordeden. Bijna op hetzelfde moment stortte een brug in Genua in elkaar en werd zuidwest India getroffen door ernstige overstromingen. In beide gevallen was sprake van achterstallig onderhoud.

In Italië wordt het hoofdwegennet beheerd door de Autostrade per l’Italia, een in 1999 geprivatiseerde onderneming. Hoewel vrachtwagenchauffeurs de betreffende brug vaak met angst in het hart passeerden, beweren woordvoerders van dit bedrijf dat er geen problemen waren. Maar hij stortte wel in. Een vergelijkbare situatie deed zich voor in Nederland bij de Hollandse Brug. Dit de brugverbinding tussen Flevoland en provincie Noord-Holland gelegen bij Muiderberg, op de plek waar het Gooimeer over gaat in het IJmeer. De brug werd in 1969 opengesteld, iets later dan de rampbrug in Genua. De autosnelweg A6 voert over Hollandse Brug. Van april 2007 tot januari 2009 was de brug door Rijkswaterstaat gesloten voor vrachtverkeer, nadat uit metingen van TNO zou zijn gebleken dat de brug niet aan de kwaliteits- en veiligheidseisen voldeed. In het najaar van 2007 werd de Hollandse Brug ook afgesloten voor landbouwverkeer.  Na de noodzakelijke reparaties is de brug weer opengesteld. Ik ben niet deskundig op dit gebied maar ik kan de gedachte niet uit mijn hoofd krijgen dat dezelfde metingen van TNO die de Hollandse Brug als onveilig bestempelden in Genua al veel eerder de alarmklok hadden doen luiden.

De overstromingen in India werden niet zozeer veroorzaakt door de regenval. Een aantal stuwmeren stroomopwaarts dreigde te overstromen. Niet doordat er zoveel regen was gevallen maar omdat de stuwmeren waren dichtgeslibd door erosie. De oevers waren namelijk ontbost door illegale houtkap. Daar is wel uitdrukkelijk voor gewaarschuwd maar niemand ondernam er iets tegen. Omdat de stuwmeren dreigden te overstromen is onverhoeds besloten sluizen open te zetten, zonder rekening te houden met de gevolgen stroomafwaarts. Door de leegstromende stuwmeren ontstonden kolkende rivieren die hele dorpen wegvaagden.

Ik kan me voorstellen dat men veel ellende en narigheid  had voorkomen als ze in Italië en in India een degelijk werkend instituut als Rijkswaterstaat hadden gehad, met regionale vertakkingen zoals we die in Nederland kennen in de waterschappen. Regelmatig worden voorstellen gedaan om het openbaar bestuur te hervormen. Daar zit altijd het idee bij om de waterschappen af te schaffen. Mijn advies: nooit doen.

Als u zich afvraagt waarom dit hele verhaal interessant is voor ons, gepensioneerden, dan herinner ik u aan de titel (en de inhoud) van mijn “woord van de voorzitter” in het novembernummer van 2014: “Laat de bestaande Pensioenwet met rust”.

Rob de Brouwer

Inlogformulier

Lees voor u gaat registreren: Uitleg registreren en inloggen (hiernaast)